HỌC LẬP TRÌNH KEIL C CHO 8051

Trong lập trình vi xử lý ngôn ngữ thường dùng là ngôn ngữ lập trình ASM và ngôn ngữ C . Ngôn ngữ lập trình ASM hay lập trình hợp ngữ là ngôn ngữ lập trình trực tiếp cho vi điều khiển ( lập trình trực tiếp ) còn ngôn ngữ C hay còn gọi là lập trình hướng đối tượng nó gần với ngôn ngữ con người hơn . Điều này có nghĩa là với ASM người lập trình ra lệnh trực tiếp thông qua ngôn ngữ câu lệnh có tính ràng buộc còn ngôn ngữ C sử dụng các cấu trúc điều kiện và vòng lặp theo ý muốn .Nói về ngôn ngữ C thì ưu điểm của ngôn ngữ C là nó dễ hiểu nhưng cấu trúc lại dài và phức tạp so với ngôn ngữ ASM .

Tìm hiểu lập trình C cho 8051.
1. Giới thiệu :
C là một ngôn ngữ khá mạnh và có rất nhiều người dung. Nhưng với vi xử lý ta chỉ cần biết một vài vấn đề cơ bản sau :
+ Các kiểu toán tử của C .
+ Các kiểu dữ liệu (int , float , double , char , unsigned char , …)
+ Các hàm trong C
+Cấu trúc cơ bản của một chương trình.
+ Cấu trúc điều khiển hay các tập lệnh.
2. Kiến thức cơ bản về C :
a. Các kiểu toán tử của C
Toán tử gán (=)
Các toán tử số học ( + , – ,* , / , % )
+ cộng
– trừ
* nhân
/ chia
% lấy phần dư (trong phép chia)
Các toán tử gán phức hợp : (+=, -=, *=, /=, %=, >>=, < a -= 5; tương đương với a = a – 5;
a /= b; tương đương với a = a / b;
a*=2 ; tương đương với a = a*2
………..
Tăng và giảm ( ++ , — )
a++; a+=1; a=a+1;
a–; a+=1 a=a-1
Tiền tố hay hậu tố ( ++a ; a++ )
B=3;
B=3;A=++B;
// A là 4, B là 4
Hay :B=3;
A=B++;
// A là 3, B là 4
Các toán tử quan hệ ( = = , != ,< , > , = )
= = Bằng
!= Khác
> Lớn hơn
< Nhỏ hơn > = Lớn hơn hoặc bằng
< = Nhỏ hơn hoặc bằng
Các toán tử logic (!, &&, || )
! NOT
&& AND
|| OR
Các toán tử thao tác bit (&, |, ^, ~, <> )
& AND Logical AND
| OR Logical OR
^ XOR Logical exclusive OR
~ NOT Đảo ngược bit
<< SHL Dịch bit sang trái >> SHR Dịch bit sang phải
*Thứ tự ưu tiên
1 () [ ] -> .
2
++ — tăng/giảm
~ Đảo ngược bit
! NOT
& * Toán tử con trỏ
+ – Dương hoặc âm
3 * / % Toán tử số học
4 + – Toán tử số học
5 << >> Dịch bit
6 < >= Toán tử quan hệ
7 == != Toán tử quan hệ
8 & ^ | Toán tử thao tác bit
9 && || Toán tử logic
10 ?: Toán tử điều kiện
11 = += -= *= /= %=
>>= < 12 , Dấu phẩy
b. Các kiểu biến dữ liệu :
Char : 1byte ( -128 ; 127 )
Unsigned char : 1byte ( 0; 255)
Enum : 2byte ( -32,768 ; 32,768 )
Short : 2byte ( -32,768 ; 32,768 )
Unsigned short : 2byte ( 0 ; 65,535 )
Int : 2byte ( -32,768 ; +32,767 )
Unsigned int : 2byte (0 ; 65,535 )
Long : 4byte (- 2,147,483,648 ; +2,147,483,647 )
Unsigned long : 4byte (0 ; 4,294,697,295 )
………….
Khai báo biến:
Cấu trúc :
Kiểu biến Tên biến
VD :
unsigned char x;
Ta cũng có thể gán luôn giá trị ban đầu cho biến. Nghĩa là thay vì:
unsigned char x;
x=0;
ta viết là : unsigned char x=0;
Hoặc ta cũng có thể khai báo nhiêu biến một lúc:
unsigned char x,y,z;
Ngoài ra dung cho vi điều khiển trình biên dich chuyên dụng còn hỗ trợ các biến sau
Dạng biến Số Bit Số Byte Miền giá trị
Bit 1 0 0 ; 1
sbit 1 0 0 ; 1
sfr 8 1 0 đến 255
sf16 16 & ; ;nbs p; 2 ; ; ; ;0 đến 65,535
Trong đó bit có thể dung như các biến trong C nhưng các biến còn lại thì liên quan đến các thanh ghi hoặc địa chỉ cổng cua 8051( có nghĩa là khi khai bao biến kiểu bit thì không cần định địa chỉ trong RAM các biến khác phải địn rõ địa chỉ trong RAM vì nó là các dạng biến đặc biệt gọi là special function registers (SFR)
VD: bit kiemtra;
sfr P1_0=0x90
Các SFR được khai báo trong thư viện
at89x51.h và at89x52.h

c. Các hàm trong C
Có hai loai hàm trong C :
+Hàm trả lai giá trị:
Kiểu giá trị hàm trả lại Tên hàm(Biến truyền vào hàm)
{
// Các câu lệnh xử lý
}
VD;
unsigned char cong(unsigned char x, unsigned char y)
+ Hàm không trả lại giá trị
void Tên hàm( Biến truyền vào hàm)
{
// các câu lệnh xử lý
}
VD:
void cong(unsigned char x,unsigned char y)
{
//các câu lệnh
}
(*) Hàm có thể có biến truyền vào hoặc không
+ Hàm không có biến truyền vào
unsigned char Tên hàm(void)
{
//câu lệnh
}
+ Hàm có biến truyền vào
void Tên hàm(unsigned char x)
{
//các câu lệnh
}
(**) Số biến truyền vào là tùy ý miễn sao là đủ bộ nhớ , các biến ngăn cách nhau bằng dấu “,”.
VD: void Tên hàm(unsigned char x,unsigned char y,unsigned char z)
(***) Ngoài ra trong Keil C còn co một loại hàm là hàm ngắt:
Cấu trúc:
void Tên hàm(void) interrupt nguồn ngắt using băng thanh ghi
{
}
Hàm ngắt không được phép trả lại giá tri hay truyền tham biến vào hàm
Tên hàm : tùy chọn
Interrupt : từ khóa chỉ hàm ngắt
Nguồn ngắt : từ 0 đến 5 theo bảng vecter ngắt
Ngắt do Cờ Địa chỉ vector Nguồn ngắt
Reset hệ thống RST 0000H –
Ngắt ngoài 0 IE0 0003H 0
Timer 0 TF0 000BH 1
Ngắt ngoài 1 IE1 001 3H 2
Timer 1 TF1 001BH 3
Port nối tiếp RI hoặc TI 0023H 4
Timer 2 TF2 hoặc EXF2 002BH 5
Băng thanh ghi trên RAM chon từ 0 đến 3.
d. Các câu lệnh cơ bản của C
+ Cấu trúc điều kiện: if , else
Cấu trúc if : if (điều kiện) lệnh ( đưa ra điều kiện và tuyên bố thưc hiện)
VD : if (x10)
tăng giá trị của x cho đến khi x > 10
Chức năng của nó là hoàn toàn giống vòng lặp while chỉ trừ có một điều là điều kiện điều khiển vòng lặp được tính toán sau khi lệnh được thực hiện, vì vậy lệnh sẽ được thực hiện ít nhất một lần ngay cả khi điều kiện không bao giờ được thoả mãn .Như ví dụ trên kể cả x >10 thì nó vẫn tăng giá trị 1 lần trước khi thoát
– Vòng lặp for:
Cấu trúc : for (khởi tạo;điều kiện;tăng giá trị) lệnh
và chức năng chính của nó là lặp lại lệnh chừng nào điều kiện còn mang giá trị đúng, như
trong vòng lặp while. Nhưng thêm vào đó, for cung cấp chỗ dành cho lệnh khởi tạo và lệnh tăng. Vì vậy vòng lặp này được thiết kế đặc biệt lặp lại một hành động với một số lần xác định.
Cách thức hoạt động của nó như sau:
(*) Khởi tạo được thực hiện. Nói chung nó đặt một giá khí ban đầu cho biến điều khiển. Lệnh này được thực hiện chỉ một lần.
(**) Điều kiện được kiểm tra, nếu nó là đúng vòng lặp tiếp tục còn nếu không vòng lặp kết thúc và lệnh được bỏ qua.
(***) Lệnh được thực hiện. Nó có thể là một lệnh đơn hoặc là một khối lệnh được bao trong một cặp ngoặc nhọn.
(****) Cuối cùng, thực hiện để tăng biến điều khiển và vòng lặp quay trở lại bước kiềm tra điều kiện.
Phần khởi tạo và lệnh tăng không bắt buộc phải có. Chúng có thể được bỏ qua nhưng vẫn phải có dấu chấm phẩy ngăn cách giữa các phần. Vì vậy, chúng ta có thể viết for (;n Bằng cách sử dụng dấu phẩy, chúng ta có thể dùng nhiều lệnh trong bất kì trường nào trong vòng for, như là trong phần khởi tạo. Ví dụ chúng ta có thể khởi tạo một lúc nhiều biến trong vòng lặp:
for ( n=0, i=100 ; n!=i ; n++, i– )
{
// các câu lệnh;
}
VD: Tạo hàm delayms dung vòng lăp for
void delay (unsigned int ms) // ham tao thoi gian tre ms
{
unsigned int i ; // hoặc ta có thể khai báo int i j;
unsigned char j ;
for (i=0;i {
for (j=0;j0; n–) {
cout << n << “, “;
if (n==3)
{
cout << “dung dem”; break; //dem den 3 thi dung; } } return 0; } Lệnh continue. Lệnh continue làm cho chương trình bỏ qua phần còn lại của vòng lặp và nhảy sang lần lặp tiếp theo. Ví dụ chúng ta sẽ bỏ qua số 5 trong phần đếm ngược: #include int main () { for (int n=10; n>0; n–) {
if (n==5) continue;
cout << n << “, “;
}
cout << “FIRE!”;
return 0;
}
Hàm exit.
Mục đích của exit là kết thúc chương trình và trả về một mã xác định. Dạng thức của nó như sau
void exit (int exit code);
exit code được dùng bởi một số hệ điều hành hoặc có thể được dùng bởi các chương trình gọi.
Theo quy ước, mã trả về 0 có nghĩa là chương trình kết thúc bình thường còn các giá trị khác 0 có nghĩa là có lỗi. các lệnh trên chủ yếu chỉ dùng lệnh break để thoát khỏi vòng lặp . Các lệnh khác thường rất ít dược sử dụng
Cấu trúc lựa chọn: switch
Cú pháp của lệnh switch hơi đặc biệt một chút. Mục đích của nó là kiểm tra một vài giá trị hằng cho một biểu thức, tương tự với những gì chúng ta làm ở đầu bài này khi liên kết một vài lệnh if và else if với nhau. Dạng thức của nó như sau:
switch (expression)
{
case constant1:
block of instructions 1
break;
case constant2:
block of instructions 2
break;
.
.
.
default:
default block of instructions
}
Nó hoạt động theo cách sau: switch tính biểu thức và kiểm tra xem nó có bằng constant1 hay không, nếu đúng thì nó thực hiện block of instructions 1 cho đến khi tìm thấy từ khoá break, sau đó nhảy đến phần cuối của cấu trúc lựa chọn switch. Còn nếu không, switch sẽ kiểm tra xem biểu thức có bằng constant2 hay không. Nếu đúng nó sẽ thực hiện block of instructions 2 cho đến khi tìm thấy từ khoá break. Cuối cùng, nếu giá trị biểu thức không bằng bất kỳ hằng nào được chỉ định ở trên (bạn có thể chỉ định bao nhiêu câu lệnh case tuỳ thích), chương trình sẽ thực hiện các lệnh trong phần default: Nếu nó tồn tại vì phần này không bắt buộc phải có.

e. Cấu trúc cơ bản của của một chương trình C cho 8051 :
+ Phần đầu tiên là liệt kê các header file
Các bạn dùng bằng từ khóa
#include “Tên các header”
Hoặc :
#incude
Khi bạn viết theo cách thứ nhất thì trình biên dịch sẽ tìm kiếm file .h hoặc .c này trong thư mục hiện tại chứa dự án của bạn, nếu không có thì sẽ tìm kiếm trong thư mục Inc trong thư mục cài đặt KeilC.
Viết theo cách thứ hai thì trình biên dịch sẽ tìm luôn trong thư mục /INC luôn.
Để có thể sử dụng đúng các file .h cho các vi điều khiển mở thư mục /inc trong thư mục này có các thư mục con như tên của hãng sản xuất. Ví dụ như của Atmel thì bạn tìm trong thư mục /Atmel thì sẽ thấy được file reg51.h
Phần thứ 2 : Định nghĩa các macro (thiết lập vĩ mô). Cách khai báo sử dụng từ khóa #define. Ví dụ:để khai báo mặc led 1 được nối với chân 0 của port 1 ta viết như sau
#define led1 P1_0
+ Các hàm ngắt như ngắt (timer0, timer1, ngắt nối tiếp, ngắt ngoài )nêu ở phần khai báo biến . Copy lại như sau :
Cấu trúc:
void Tên hàm(void) interrupt nguồn ngắt using băng thanh ghi
{
}
Hàm ngắt không được phép trả lại giá tri hay truyền tham biến vào hàm
Tên hàm : tùy chọn
Interrupt : từ khóa chỉ hàm ngắt
Nguồn ngắt : từ 0 đến 5 theo bảng vecter ngắt

Ngắt do Cờ Địa chỉ vector Nguồn ngắt
Reset hệ thống RST 0000H –
Ngắt ngoài 0 IE0 0003H 0
Timer 0 TF0 000BH 1
Ngắt ngoài 1 IE1 0013H 2
Timer 1 TF1 001BH 3
Port nối tiếp RI hoặc TI 0023H 4
Timer 2 TF2 hoặc EXF2 002BH 5
Băng thanh ghi trên RAM chon từ 0 đến 3.
void ngat4(void) interrupt 4 using 2
{
//các câu lệnh
}
Cú pháp các ngắt khác cũng tương tự chỉ thay số 4 bằng số thứ tự của ngắt trong bảng vector ngắt.
+ Các hàm con như Delay, khởi tạo,..
Việc gây trễ trong Keil C có nhiều cách khác nhau
– Dùng vòng lặp while for :
Với tần số thạch anh 11.0582 MHz thì mỗi vòng lặp khi các bạn debug sẽ thấy là chúng ta mất thời gian thực khoảng 8.28 us. Do đó để có thể gây trễ 1ms thì các bạn cần dùng xấp xỉ 121 vòng lặp kiểu này. Viết chương trình như sau:
//*****************************
void delay (unsigned int ms) // ham tao thoi gian tre ms
{
unsigned int i ;
unsigned char j ; //khai bao bien 1 byte
for (i=0;i {
for (j=0;j {} // khong lam gi ca
}
}
– Dùng Timer 0 hoặc Timer 1
Tiếp tục với hàm delay() theo cách dùng bộ định thời thì ta thấy nó cũng giống như ngôn ngữ ASM biên dịch với Topview Simulator .
Dùng bộ định thời có 3 chế độ: chế độ 0, chế độ 1, chế độ 2. Chúng ta sẽ sử dụng chế độ khởi động bộ định thời bằng phần mềm tức TMOD.3 và TMOD.7 =0
Việc xác định chế độ nào phụ thuộc vào giá trị của 2 bit TM1 và TM0 của từng timer( các bạn xem định nghĩa từng bít trong thanh ghi TMOD)
TM1=0, TM0 =0 chế độ 0 : Chế độ định thời 13 bit , số đếm 0000H – 1FFFH
TM1=0, TM0 =1 chế độ 1 : Chế độ định thời 16 bit , số đếm 0000H – FFFFH
TM1=1, TM0 =0 chế độ 2 : Chế độ định thời 8 bit tự động nạp số đếm 00H – FFH
TM1=1, TM0 =1 chế độ 3 : Chế độ định thời chia sẻ số đếm 00H – FFH
VD : Gây trễ 1 ms = 1000us ta dùng chế độ định thời 16 bit sử dụng timer 0
Tdelay=1000 sử dụng calculator của hệ điều hành Windows XP trong Start\Program\Accessories\Calculator ta được
TH0=FC
TL0=18
Vậy chương trình sẽ như sau :
void delay(unsigned ms)
{
while (ms–)
{
TMOD=0x01; //dùng timer 0 chế độ 1 ( 16bit )
TH0=0xfc;
TL0=0x18; //hai câu lệnh nạp giá tri đếm
TR0=1; // cho phép timer 0 hoạt động
while (TF0); //chờ TF0=1(cờ tràn =1 )
TF0=0; //xóa cờ tràn
TR0=0; // ngừng Timer
}
}
+ Chương trình chính:
void main(void)
{
//cấu trúc lệnh điều khiển
}
đối tượng của chương trình là vi điều khiển nên hàm main không có giá trị trả về và không có tham số đưa vào.

Từ khóa: ·
digg delicious stumbleupon technorati Google live facebook Sphinn Mixx newsvine reddit yahoomyweb