Nhập môn về loa

Xin chào bạn đọc của machdientu.tk ah quên .net. Hôm nay mình sẽ giới thiệu đến các bạn một cách khái quát nhất về loa gồm có nguyên tắc hoạt động cũng như cách chọn một bộ loa vi tính ưng ý. Now let’s go ^^!

Nhìn vào bộ dàn âm thanh, dễ nhận thấy loa là thiết bị nổi bật nhưng không phải ai cũng biết rằng hoạt động của nó có ảnh hưởng quan trọng tới âm thanh của toàn hệ thống. Nhờ có bộ loa, tín hiệu điện được chuyển hóa thành sóng âm khiến tai ta có thể nghe được.
Tất cả các loại loa đều hoạt động dựa trên nguyên tắc căn bản là làm không khí chuyển động theo sự điều khiển của tín hiệu điện để tạo nên các sóng âm lan truyền trong không khí, tác động tới tai người nghe và giúp chúng ta thưởng thức được âm nhạc…
Có nhiều cách thức vận dụng nguyên tắc này, nhưng chúng được phân loại thành 5 nhóm chính, tương ứng với năm loại loa khác nhau, đó là loa điện động, lao màng tĩnh điện, loa mành nam châm, loa kèn và một loại loa khá mới mẻ, có cấu tạo đặc biệt đó là loa plasma. Hôm nay mình sẽ giới thiệu tới mọi người loại đầu tiên đó là loa điện động. Các loại loa khác có dịp mình sẽ giới thiệu sau.

**Loa điện động

Loa điện động là loại phổ thông nhất trong tất cả các loại loa. Về cấu tạo, loa điện động bao gồm các bộ phận: xương loa, nam châm, cuộn dây động, màng loa, nhện và gân loa. Màng loa được thiết kế theo hình nón hoặc vòm, tạo nên một bề mặt chuyển động và sinh ra các luồng khí, từ đó, hình thành nên sóng âm. Bộ phận nâng đỡ và gắn kết màng loa cùng tất cả các chi tiết khác của loa là xương loa – thường làm từ sắt dập hoặc đúc bằng hợp kim nhôm hay gang.

Xung quanh màng loa là gân loa, có chức năng kết nối màng loa với xương loa, cho phép màng loa có thể chuyển động lên xuống. Gân loa có thể ví như là trục của bánh xe, vừa gắn bánh xe vào thân xe, vừa cho phép bánh quay tròn. Gân loa còn giúp màng loa quay trở lại vị trí đứng yên sau khi chuyển động.
Bên cạnh gân loa, cùng làm việc giữ màng loa ổn định vị trí sau khi chuyển điện động là con nhện. Nó được đặt sát dây của màng loa hình nón. Phần lớn con nhện đều được uốn lượn sóng như hình mái lợp.
Cuộn dây động đựơc quấn bằng đồng quanh một lõi hình trụ. Tín hiệu xoay chiều từ ampli đựơc đưa vào cuộn dây rồi đi qua các vòng dây, và sinh ra từ trường. Từ trường này tương tác với từ trường của nam châm loa, tạo ra các chuyển động lên xuống. Mức độ dao động của cuộn dây tỉ lệ với dòng điện chạy trong cuộn dây đó. Cuộn dây động có một đầu gắn chặt với nón loa, vì thế các dao động từ cuộn dây được truyền tới nón loa và làm rung động cả nón loa, từ đó phát ra âm thanh. Loa điện động dù là loa trầm, loa trung hay loa treble… đều hoạt điện động dựa trên nguyên tắc này để tạo ra âm thanh. Tất nhiên, tùy từng dải tần mà các loa có nhiều kiểu cấu tạo và kích cỡ khác nhau. Để có một thùng loa hoàn chỉnh, người ta có thể chỉ cần sử dụng một chiếc loa điện động duy nhất (chẳng hạn như trường hợp toàn dải – full range). Tuy nhiên, để có được phổ âm thanh thật đầy đủ và tránh hiện tượng các loa bị méo tiếng do hoạt động ở những dải tần không thích hợp, người ta cần phải phối hợp nhiều loa điện động khác nhau trong cùng một thùng loa vì không có chiếc loa con nào.
Tuy nhiên, để có được phổ âm thanh thật đầy đủ và tránh hiện tượng các loa bị méo tiếng do hoạt động ở những dải tần không thích hợp, người ta cần phải phối hợp nhiều loa điện động khác nhau trong cùng một thùng loa, bởi vì không có chiếc loa con nào có thể một mình tải được tất cả tần số này. Và công việc phân chia các dải tần cho từng loa con lại thuộc về một bộ phận khác trong thùng loa, đó là bộ phân tần.

*Bộ phân tần

Bộ phân tần là một mạch điên gồm các linh kiện như tụ, trở và cuộn dây… Các tần số cao khoảng từ 3.000Hz trở lên sẽ được bộ phận này chuyển đến loa treble, từ 3.000Hz trở xuống 200Hz sẽ tới loa trung, dước 200Hz tới loa trầm. Nói như thế, không có nghĩa là bộ phận tần có thể tách tuyệt đối âm thanh ra 3 dải mà giữa các dải âm đều có sự giao thoa hay bao trùm lên nhau ở một khoảng tần số nào đó. Ví dụ, ta lấy điểm phân tần là tần số 3000Hz, trên điểm này là nơi loa treble xử lý các tần số cao, dưới điểm này là nơi loa trung và trầm tải tần số trung và số trung và trầm. Thực ra, loa treble sẽ tái hiện một số tín hiệu trên điểm phân tần. Tuy nhiên, âm thanh phát ra từ loa treble dưới điểm phân tần sẽ giảm theo độ dốc nhất định. Độ nghiêng càng lớn thì loa treble càng sản sinh ra tần số dưới điểm 3000 Hz và ngược lại. Cách thiết kế bộ phận tần phụ thuộc vào loại loa con đang sử dụng. Chất lượng của phân tần ảnh hưởng nhiều đến chất lượng âm thanh của cả thùng loa.

*Phân loại loa con

Có ba loại loa con chính: treble, trung, bass. Loa treble tái hiện tần số cao, đường kình từ 1-2inch. Nhiều loa treble được thiết kế theo dạng dome (vòm) từ các chất liệu như titanium, nhôm, luạ, nhưạ… và chúng đòi hỏi phải được thiết kế sao cho đủ nhẹ để có thể chuyển điện động rất nhanh hàng mấy ngàn dao động mỗi ngày. Loa trung xử lý tần số trung, thường từ 2000 hoặc 3000Hz xuống tới 200 hoặc 500Hz. Phần lớn loa trung đều có hình nón và dùng chất liệu màng: nhưạ, polypropylene hoặc giấy. Kích cỡ: 6-18 inch. Loa siêu trầm là loa đặc biệt tải tần số thấp nhất (khoảng 80Hz trở xuống) và có đường kính từ 10 inch trở lên (các bạn nhìn hình trên đầu bài viết để thấy rõ).

*Nhược điểm của loa điện động

Loa điện động hoạt động rất linh hoạt, sử dụng tiện lợi, đặc biệt ở tần số thấp nhưng phiền toái ở chỗ nó cần phải có bộ phận phân tần và thùng phải lắp nhiều loa con. Sự cồng kềnh này không tránh khỏi việc suy hao tín hiệu. Ngoài ra, âm thanh ở gần điểm phân tần thường bị suy giảm khiến cho màn âm thanh tổng thể không mượt mà như khi chúng được tái hiện mà không có bộ phân tần. Do những nhược điểm trên, để phát ra âm thanh tốt, loa điện động cần tới một điện năng khá lớn, một phần để chuyển động cuộn dây, phần lớn khác chỉ để làm nóng cuộn dây. Chúng cũng cần một nam châm to và một cấu trúc thùng nâng đỡ thật khỏe, tương xứng với trọng lượng của các loa con. Tuy nhiên vì dễ chế tạo nên loại loa này rất phổ biến trong các thiết bị hi-fi (thiết bị có độ trung thực cao).

*Cách chọn một bộ loa cho máy vi tính.

Do nhu cầu của sinh viên chủ yếu là nghe nhạc xem phim và chơi game (và cũng do vấn đề tài chính ràng buộc) vì vậy nên đầu tư một dàn loa 2.1 đến 4.1, tức là hai (hoặc bốn) loa vệ tinh (satellites) để tải âm trung và âm cao và một loa sub woofer (cục bass) để tải âm trầm là hợp lý.

Khi đến các cửa hàng hay siêu thị để mua loa ta chú ý thấy trên mặt loa thường có 3 núm là Bass (Âm trầm), Treble (Âm cao) và Volume (Âm lượng). Khi chọn loa không nên quá chú ý vào thông số cũng như hãng sẩn xuất mà hãy trực tiếp kiểm tra chất lượng âm phát ra (cũng như giá cả cho sinh viên^^!). Để kiểm tra Bass hãy vặn núm Treble về mức min và núm Bass lên mức max, nghe để cảm nhận độ trầm của loa. Tương tự để kiểm tra Treble hãy vặn núm Bass về min và treble lên Max. Loa tốt là loa có tiếng Treble trong trẻo không rè và tiếng bass trầm khỏe không bị giật. Cũng cần vặn núm Volume lên max và không mở nhạc để xem loa có tiếng i i hay không, tiếng i i càng to thì càng không tốt.
Việc chọn loa loại này cũng tùy thuộc vào sở thích nghe nhạc của bạn. Nếu bạn thường nghe những bản nhạc ấm áp hay âm vang rền (rock, dance…) thì nên chọn loa sub có công suất lớn một chút, âm phải rộng và chắc, điển hình như Altec Lansing VS2121, Bose Companion 3 hay Microlab 6600. Nếu bạn thích những loại nhạc giao hưởng, đồng quê, cổ truyền… thì nên chọn những loại loa có âm trung và cao mềm mại, hài hòa, trong trẻo và ít bị rè khi lên những âm vực cao như SonicGear Apocalypse A8 hoặc Creative SBS 370. Còn nếu bạn thích nghe những bản nhạc với đủ mọi loại âm tiết từ bass, âm trung đến âm cao thì rất khó chọn một loa đáp ứng tốt các yêu cầu này, tuy nhiên bạn có thể để mắt đến dàn loa Altec Lansing ATP3 hoặc Bose Companion 3 series II có chất lượng khá tốt. Những loa loại này thường có giá trên 500k.
Phần lớn các hiệu loa trên thị trường Việt Nam hiện nay xuất xứ từ Trung Quốc và “cao cấp” hơn là Đài Loan dù tên tuổi có “kêu” đến thế nào chăng nữa. Vì vậy đừng vội tin vào những lời quảng cáo là loa Nhật hay loa Mỹ. Bên cạnh đó, gần như 100% thùng loa làm bằng nhựa nên tiếng treble nghe khá “chát”. Đây chính là điểm mà các hiệu loa Việt Nam “ăn đứt” loa “Tàu khựa” nhờ vỏ thùng làm bằng gỗ. Nếu có điều kiện tự chế một bộ loa kiểu này thì hết ý.


Bài viết đến đây là hết. Mong mọi người sẽ ủng hộ để mình có thêm tinh thần post những phần tiếp theo trong series “Nhập môn về loa”. Thank a lot!

Từ khóa: ·
digg delicious stumbleupon technorati Google live facebook Sphinn Mixx newsvine reddit yahoomyweb